KONKURS LITERACKI dla młodzieży i dorosłych inspirowany śląskimi legendami  

Opis konkursu:

Dawno temu, pośród Ślązaków, żyły magiczne istoty… Ukrywały się w piwnicach, lasach, wśród łanów zbóż… Jedne budziły lęk, inne potrafiły sprzymierzyć się z ludźmi. Spośród nich szczególnie chcemy zwrócić Waszą uwagę na Meluzynę, Południcę oraz Muzykalnego Diabła.

Wybierz jednego z tych niezwykłych bohaterów i wciel się w jego postać. Opowiedz w pierwszej osobie: jak mógł wyglądać dzień tej istoty? Co najbardziej ją drażniło lub niepokoiło? Czy była tylko postrachem, czy może skrywała w sobie tęsknotę lub inne, mniej oczywiste uczucia?

Daj się ponieść wyobraźni i pokaż, jak naprawdę mogło wyglądać życie śląskich widziadeł!

Meluzyna – Jedna z popularniejszych legend o Meluzynie dzieje się w Cieszynie, gdzie z dalekich krajów przybywa księżniczka Meluzyna na cieszyński zamek, by zdobyć serce wybrednego księcia. Jej majątek i wygląd – piękne czarne włosy, oczy i jasna cera, szybko zdobyły uwagę księcia. I tak piękna Meluzyna poślubiła księcia Bolka pod warunkiem, że każdej soboty nikt nie będzie naruszał jej prywatności. Przez długi czas trwało ich szczęście, aż ciekawski książę złamał obietnicę i podglądnął żonę w kąpieli. Ku jego przerażeniu, zamiast nóg ujrzał rybi ogon i skrzydła. Odkryta Meluzyna wzleciała w powietrze na swych smoczych skrzydłach i już nigdy nie wróciła. Od tamtej pory mieszkańcy mówią, że wiatr zawodzący w zamku to jej smutny głos, unoszący się nad miastem w żalu za utraconą miłością i utraconym potomstwem, które umarło przez złamaną obietnicę. 

„Według podań ludowych, Meluzyna była niegdyś piękną kobietą, która za swą pychę, grzechy i brak troski o własne dzieci została wypędzona na nędzę i słotę. Odtąd błąka się po świecie szukając spokoju, a jej nadejście zawsze zwiastuje porywisty wiatr lub deszcz.

Słysząc ją, należało szybko otworzyć okno i rzucić na wiatr szczyptę mąki lub soli, by mogła nimi nakarmić swoje zgłodniałe dzieci.”

Południca (Połednica) – „Demon ten pojawiał się w okresie dojrzewania zbóż, najczęściej w samo południe. Południce były różnie opisywane, przeważnie jako kobieta odziana w białe lub błękitne szaty z chustką zawiązaną pod szyją, która nie reagując na nic idzie przed siebie. Południca zjawiała się zwykle w pierwszej popołudniowej godzinie, najczęściej w bezchmurne i gorące dni.

Jeśli była bardzo zła, wtedy dusiła ludzi, skręcała im karki, łamała ręce i nogi. Czasem zaś tylko straszyła, a tych, którzy nie mieli przy mocnym słońcu nakrycia głowy, przyprawiała o ból nie do wytrzymania.”

Dioboł – „Według śląskich wierzeń diabła można rozpoznać po nogach zakończonych kopytami, rogach na głowie i zapachu siarki. Czasem też kuleje, która to ułomność wywodzi się stąd, że spadając z nieba złamał nogę. Na ziemi może jednak przyjąć również każdą inną postać z wyjątkiem gołębia i baranka (atrybuty chrześcijaństwa). Najczęściej mieszka w starych spróchniałych drzewach lub piecach.”Diabły porywały dusze ludzi do piekła. Niektóre z nich, np. dioboł knurowski – kochały dźwięk skrzypiec… stąd wzięła się legenda o muzykalnym diable, która w skrócie brzmiała tak: w pewnej knurowskiej aptece straszył diabeł, czyhający na duszę aptekarza. Ten duszy nie chciał oddać, jednak diabeł mu skutecznie odstraszał klientów. W tym samym budynku na górze mieszkał stary ślusarz, znany z pięknej gry na skrzypcach. Diabeł codziennie nasłuchiwał jego muzyki, aż sprytny ślusarz zwabił go obietnicą nauki gry na skrzypcach. Diabeł chwycił rozochocony skrzypce, ale okazało się, że ma za długie pazury! Ślusarz zaproponował, że mu je skróci – złapał szpony w imadło i uwolnił dopiero wtedy, gdy czart przyrzekł, że przestanie straszyć – i tak się stało.

Fragmenty książki: „O dioble złośliwym i utopku życzliwym czyli legendy i wierzenia powiatu gliwickiego” 

Wciel się w wybranego stwora z powyższych i stwórz narrację do postaci w pierwszej osobie: jak mógł wyglądać ich dzień? Co go lub ją drażniło najbardziej? Czy był „tylko” straszny? Może za czymś lub za kimś tęsknił? Teksty powyżej to tylko inspiracje – jeśli znasz inne legendy lub podania na temat ich wyglądu, zachowań – wykorzystaj te, które bardziej do Ciebie przemawiają.

Wybrane teksty zostaną nagrane jako narracja w instalacji artystycznej: „Widziadeł”, czyli projektu video-artów, które staną się częścią Wizualnego Słownika Legend Śląskich.

Inspiracje można zaczerpnąć ze strony festiwalu: ŚLĄSKIE STRASZKI

Czas trwania konkursu: od 12.07 do 7.09.2025 r.

Organizatorem konkursu jest Fundacja Majstry i Maszkety.


Wydarzenie odbywa się w ramach programu Spójnik, który jest częścią programu Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jako Polskiej Stolicy Kultury 2027. Zrealizowano z udziałem środków finansowych z budżetu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. www.katowicegzm2027.eu

Regulamin konkursu